Program przeciwdziałania cyberuzależnieniu i cyberprzemocy
Autor programu:
Piotr Klimczyk –asystent w Akademii Nauk Stosowanych Stefana Batorego, psycholog szkolny w Szkole Podstawowej nr 4 w Skierniewicach, a także UX researcher i designer w Orion Belt Games. Działa jako redaktor portalu o tematyce gamingowej Grajmerki oraz popularyzator nauki jako założyciel strony Psychologia Gier Wideo. Jest laureatem konkursu Popularyzacja – Grywalizacja organizowanego przez portal eDoktorant (edycja 2023). Badawczo zajmuje się problematyką cyberpsychologii, psychologii narracyjnej oraz psychologii wychowawczej. Rozprawę doktorską pisze na temat tożsamościotwórczych aspektów gier wideo.
Narzędzia do realizacji programu:
Na potrzeby realizacji programu powstała nowoczesna platforma edukacyjna szkola.eduprofilaktyka.pl. Szkole, która zdecyduje się na uczestnictwo w programie, zostanie założone indywidualne konto (zabezpieczone loginem i hasłem), aktywne przez okres 12 miesięcy.
- W ramach Licencji Cyfrowej (E-Programu) szkoła otrzymuje pełen, nielimitowany dostęp do materiałów online: scenariuszy zajęć, prezentacji multimedialnych, narzędzi diagnostycznych oraz materiałów edukacyjnych do samodzielnego wydruku.
- Dodatkowo: Wychodząc naprzeciw potrzebom placówek, stworzyliśmy możliwość dokupienia profesjonalnie wydrukowanych, kolorowych pakietów materiałów (ulotki dla uczniów klas 1-3, 4-6, 7-8, ulotki dla rodziców oraz plakaty profilaktyczne). Materiały drukowane dostępne są w 4 zestawach, dopasowanych bezpośrednio do wielkości Państwa szkoły.
Jaki jest koszt przystąpienia do programu?
Dostęp do programu sprzedawany jest w planach subskrypcyjnych (12-miesięcznych).
- E-Program (pełna licencja cyfrowa): 600 zł netto (738 zł brutto). Kwota ta pozwala na korzystanie z pełnej zawartości platformy przez okres 12 miesięcy od uruchomienia konta. Po upływie tego terminu subskrypcja wygasa automatycznie i nie są naliczane żadne dodatkowe opłaty.
- Pakiety materiałów drukowanych (opcjonalnie): Istnieje możliwość rozszerzenia programu o profesjonalne materiały drukowane. Do wyboru przygotowaliśmy 4 zestawy (Mały, Średni, Duży, Mega) w cenach od 615 zł do 3690 zł brutto.
Jaka jest grupa docelowa
programu?
Uczniowie szkoły podstawowej (I-VIII klasa)
Cele programu:
Uświadomienie uczniom fizjologicznego wpływu technologii na ich organizm – od przebodźcowania układu nerwowego po zmiany w mózgu wynikające z neuroplastyczności.
Wzmocnienie wśród uczniów postawy aktywnego i twórczego użytkownika internetu, który potrafi wykorzystać sieć do nauki i rozwijania pasji, a nie tylko do biernej konsumpcji treści.
Przekazanie uczniom wiedzy o mechanizmach uzależniających i nauczenie ich rozpoznawania granicy między zdrową rozrywką a problemowym korzystaniem z gier i mediów społecznościowych.
Nauczenie uczniów krytycznej analizy działania algorytmów, aby rozumieli, w jaki sposób tworzą one „bańki informacyjne”, wpływają na ich emocje, poglądy i postrzeganie świata.
Rozwinięcie u uczniów empatii w kontekście cyfrowym, by uświadamiali sobie, jak łatwo w sieci o dehumanizację i jak ich słowa oraz czyny wpływają na realne uczucia innych.
Umożliwienie uczniom zrozumienia spektrum cyberprzemocy – od braku kultury w grach online, przez hejt, aż po jego konsekwencje prawne i te najtragiczniejsze.
Przekazanie uczniom i przećwiczenie z nimi praktycznych narzędzi do dbania o cyfrowy dobrostan: od technik relaksacyjnych po zasady bezpiecznego wyszukiwania informacji.
Moduł 1. Licencja cyfrowa
materiały
To fundament naszego programu. Wykupując licencję, uzyskują Państwo dostęp do nowoczesnej platformy szkola.eduprofilaktyka.pl.
Co zawiera: 12-miesięczny, pełny dostęp do wszystkich materiałów online: scenariuszy zajęć, prezentacji multimedialnych oraz narzędzi diagnostycznych.
Dla kogo: dla każdej szkoły, która chce kompleksowo realizować profilaktykę w oparciu o sprawdzone treści merytoryczne.
Koszt: 738 zł brutto.
Przed rozpoczęciem zajęć profilaktycznych nauczyciel może zapoznać się z przewodnikiem dydaktycznym wprowadzającym do realizacji programu. W przewodniku są wymienione cele programowe oraz opis wszystkich materiałów edukacyjnych, wchodzących w skład zestawu.
Po zapoznaniu się z przewodnikiem nauczyciel będzie miał do dyspozycji 15 zestawów edukacyjnych (materiały on-line do pobrania). W ramach programu przygotowaliśmy:
– aż 15 gotowych scenariuszy lekcji profilaktycznych
(po 5 na każdy etap edukacyjny: klasy 1-3, 4-6 oraz 7-8),
– bogaty zestaw kart pracy, gier i quizów dla uczniów,
– ankiety ewaluacyjne (wstępne i końcowe), dzięki którym zmierzysz skuteczność swoich działań,
– dyplomy dla uczniów za uczestnictwo w lekcjach profilaktycznych.
Aby jeszcze mocniej zaangażować uczniów, do programu dołączyliśmy propozycje konkursów, które mają charakter dodatkowy. Szkoła lub gmina może je zrealizować samodzielnie, w dogodnym dla siebie terminie, jako kreatywne podsumowanie zajęć. Konkursy bezpośrednio nawiązują do tematyki poruszanej w trakcie realizacji programu.
- Konkurs Nasza CYFROkraina (dla uczniów klas 1-3)
Zadanie konkursowe: stworzenie dużej, klasowej mapy bezpiecznej „CYFROkrainy”. Uczniowie rysują na niej magiczne miejsca (np. strony z grami edukacyjnymi, rozmowy z rodzicami) i znaki ostrzegawcze (np. rozmowy z nieznajomymi, hejt), ucząc się wizualnego odróżniania dobrych i złych praktyk w sieci. - Konkurs Aplikacja na TERAZ (dla uczniów klas 4-6)
Zadanie konkursowe: praca w grupach nad koncepcją nowej, „etycznej” aplikacji społecznościowej. Zadaniem uczniów jest zaprojektowanie jej funkcji (na plakacie lub w prezentacji) tak, by promowały zdrowe nawyki, empatię i wartościowe interakcje, zamiast uzależniających mechanizmów. - Konkurs WIĘCEJ niż avatar (dla uczniów klas 7-8)
Zadanie konkursowe: stworzenie pracy (cyfrowej, video, malarskiej, literackiej) w formie dyptyku (dzieła składającego się z dwóch spójnych części), który w kontrastowy sposób przedstawia awatar (osobę doznającą hejtu w internecie) oraz tę samą osobę w świecie realnym (człowieka z prawdziwymi emocjami i historią).
Konspekty lekcji:
Moduł, poprzez metafory (internet jak słodycze, jak biblioteka) i odwołania do świata gier („Minecraft”), wprowadza najmłodszych w podstawy higieny cyfrowej, empatii online i bezpiecznego korzystania z sieci.
1. Internet jak słodycze – czemu ważny jest umiar?
Cel zajęć: zdobycie wiedzy na temat korzyści i zagrożeń płynących z użytkowania ekranów.
2. Dlaczego czuję się źle, gdy jestem za długo w internecie?
Cel zajęć: zdobycie wiedzy na temat przestymulowania układu nerwowego i nauka technik relaksacyjnych.
3. Nie wpycham do lawy – miły w Minecraftcie, miły na korytarzu.
Cel zajęć: uwrażliwienie uczniów na problem braku empatii w przestrzeni wirtualnej.
4. Czemu TikTok i YouTube nie są dla pierwszaków?
Cel zajęć: zbudowanie świadomości na temat ograniczeń wiekowych w popularnych aplikacjach.
5. Internet to magiczna biblioteka – jak z niej korzystać?
Cel zajęć: nauka właściwego korzystania z wyszukiwarki w celu szukania i weryfikacji informacji.
Moduł dla starszych uczniów skupia się na zrozumieniu mechanizmów stojących za technologią. Uczniowie analizują, jak działają algorytmy, gdzie leży granica między zabawą a uzależnieniem, oraz jakie konsekwencje, również prawne, niesie za sobą cyberprzemoc.
1. Gry, YouTube, TikTok – gdzie kończy się zabawa, a zaczyna uzależnienie?
Cel zajęć: uczniowie poznają definicję i objawy uzależnienia , a dzięki analizie studiów przypadku i pracy własnej uczą się oceniać, czy ich nawyki cyfrowe są zdrowe.
2. Dlaczego ciągle chcę scrollować?
Cel zajęć: uświadomienie uczniom, jak działają algorytmy w aplikacjach społecznościowych, by jak najdłużej utrzymać ich uwagę.
3. Żart czy przemoc? Gdzie leży granica w sieci?
Cel zajęć: zrozumienie, że niektóre zachowania w sieci stanowią przemoc i niosą ze sobą konsekwencje prawne.
4. Czy kontroluję swój czas online?
Cel zajęć: nauka praktycznych strategii zarządzania czasem spędzanym w sieci.
5. Empatia – co to jest i dlaczego internet może nam ją odebrać?
Cel zajęć: Uświadomienie, czym jest empatia poznawcza (umiejętność przyjęcia czyjejś perspektywy) i dlaczego w komunikacji online jest ona trudniejsza.
Moduł dla najstarszej grupy wiekowej to pogłębiona analiza wpływu świata cyfrowego na psychikę i relacje. Uczniowie dyskutują na temat neuroplastyczności mózgu, mechanizmów dehumanizacji w sieci oraz mowy nienawiści. Celem jest wykształcenie nie tylko świadomego,
ale i krytycznego, empatycznego oraz odpowiedzialnego cyfrowego obywatela.
1. Twórz, a nie tylko scrolluj! – kreatywność w internecie
Cel zajęć: inspiracja do odkrywania i rozwijania pasji (np. grafiki, muzyki, programowania) z wykorzystaniem darmowych narzędzi online, pokazująca, że kreatywność jest zdrową i rozwijającą alternatywą dla bezrefleksyjnego scrollowania.
2. Neuroplastyczność – jak mózg zmienia się w zależności od tego, co z nim robimy?
Cel zajęć: uczniowie dowiedzą się, jak nadużywanie technologii, zwłaszcza krótkich, dynamicznych treści, wpływa na ich koncentrację i pamięć, a także poznają praktyczne sposoby na trening mózgu.
3. Jak nie stać się produktem internetu?
Cel zajęć: zwiększenie świadomości na temat działania algorytmów w mediach społecznościowych. Uczniowie, poprzez angażujące ćwiczenia, odkryją, w jaki sposób algorytmy tworzą tzw. bańki informacyjne, które mogą kształtować ich poglądy, a nawet poczucie tożsamości, zamieniając użytkownika w produkt.
4. Problem empatii – jak dehumanizowanie sprawia, że przestajemy widzieć ludzi, a widzimy „żywe memy”
Cel zajęć: uwrażliwienie uczniów na problem dehumanizacji w internecie, czyli proces, w którym przestajemy postrzegać innych jako ludzi z uczuciami, a zaczynamy widzieć w nich „żywe memy”.
5. Hejt – słowa, które potrafią zabić
Cel zajęć: bezpośrednie i dojrzałe omówienie najtragiczniejszych konsekwencji cyberprzemocy. Uczniowie, analizując prawdziwą historię nastolatki, która popełniła samobójstwo z powodu hejtu, zrozumieją, że przemoc w sieci ma realne skutki, a granica między światem online i offline nie istnieje.
II. Uzależnienia (1 h)
Moduł 2: Materiały drukowane (opcjonalne)
Jako uzupełnienie działań online, oferujemy możliwość zakupu profesjonalnych materiałów fizycznych, które wspierają przekaz profilaktyczny w bezpośredniej pracy z uczniami i rodzicami. W zależności od liczby uczniów, mogą Państwo wybrać jeden z 4 przygotowanych zestawów:
Zestaw Mały (cena: 615 zł brutto)
Opcja przygotowana dla mniejszych szkół lub wybranych klas. Zawiera łącznie 285 szt. ulotek (po 75 szt. dla klas 1-3, 4-6 oraz 7-8, a także po 20 szt. ulotek dla rodziców klas 1-3, 4-6 oraz 7-8) oraz 2 plakaty profilaktyczne.
Zestaw Średni (cena: 1230 zł brutto)
Przeznaczony dla średniej wielkości placówek. Zawiera łącznie 570 szt. ulotek (po 150 szt. dla klas 1-3, 4-6 oraz 7-8, a także po 40 szt. ulotek dla rodziców klas 1-3, 4-6 oraz 7-8) oraz 4 plakaty profilaktyczne.
Zestaw Duży (cena: 2460 zł brutto)
Odpowiedni dla dużych szkół z wieloma oddziałami klasowymi. Zawiera łącznie 1140 szt. ulotek (po 300 szt. dla klas 1-3, 4-6 oraz 7-8, a także po 80 szt. ulotek dla rodziców klas 1-3, 4-6 oraz 7-8) oraz 8 plakatów profilaktycznych.
Zestaw Mega (cena: 3690 zł brutto)
Pakiet stworzony z myślą o największych kompleksach szkolnych lub działaniach na poziomie całej gminy. Zawiera łącznie 1710 szt. ulotek (po 450 szt. dla klas 1-3, 4-6 oraz 7-8, a także po 120 szt. ulotek dla rodziców klas 1-3, 4-6 oraz 7-8) oraz 12 plakatów profilaktycznych.
Ulotki edukacyjne dla uczniów – pigułka wiedzy podsumowująca najważniejsze informacje z programu. Idealne do wyłożenia w szkolnej bibliotece, świetlicy lub na korytarzu, aby uczniowie mieli do nich stały dostęp.
Ulotki edukacyjne dla rodziców – gotowe narzędzie informacyjne, które przybliża rodzicom tematykę poruszaną z dziećmi podczas lekcji profilaktycznych i wspiera dialog w domu.
Plakaty profilaktyczne dla szkoły – angażujące materiały wizualne z treściami edukacyjnymi, do zawieszenia w klasach lub na szkolnych korytarzach, które utrwalają przekaz programu każdego dnia.
Ulotka nr 1 – Witaj w „CYFROkrainie. Wskazówki dla młodego użytkownika internetu – ulotka dla uczniów 1-3 klasy SP
Ulotka nr 2 – Ty kontrolujesz technologię, czy ona Ciebie? Wskazówki mądrego użytkowania – ulotka dla uczniów 4-6 klasy SP
Ulotka nr 3 – Nie zgub siebie w sieci! Wskazówki jak świadomie korzystać z internetu – ulotka dla uczniów 7-8 klasy SP
Ulotka nr 4 – Pierwsze kroki w sieci. Jak być przewodnikiem, a nie strażnikiem? – ulotka dla rodziców klas 1-3 SP
Ulotka nr 5 – Między kontrolą a zaufaniem. Jak wspierać młodych w cyfrowym świecie? – ulotka dla rodziców klas 4-6 SP
Ulotka nr 6 – Nie zgub dziecka w sieci. Jak wspierać tożsamość i bezpieczeństwo nastolatka? – ulotka dla rodziców klas 7-8 SP
Plakat – W sieci korzyści – cyfrowy świat pod kontrolą. Myśl, czuj i działaj z szacunkiem – dla siebie i innych – plakat dla uczniów
Jak zgłosić szkołę do programu?
Szkoła / samorząd może: